Monday, December 08, 2008

Kat en kunst.



De kunst en de kat hebben iets met elkaar, gisteren liet Theo dat nog eens zien. Misschien is het vooral Theo die de kunst naar zich toetrekt en dat gister ook letterlijk deed. Trouwens Bart van der Leck schilderde Theo al lang voor diens geboorte dus Theo moet een kunstgen hebben. Wat gebeurde gisteren?
Ik ging naar Den Haag om het hier afgebeelde bosgezicht van Jan Kiewiet uit 1942 bij Henny op te halen. Op de achterkant staat ‘Voor Henny 9/3/84 van Helen’.
Henny wilde kort geleden deze tekening wel wegdoen, als leek denk ik dat het pastel op karton is. Henny ging op speurtocht en Googlede Jan Kiewiet en vond uiteindelijk de kleindochter van Kiewiet in Toronto, deze Marilyn is een vriendin van mijn schoondochter Eliane. Wat Google niet allemaal kan aanrichten! Vrienden van Henny spoorden haar aan om Jan Kiewiet te laten taxeren enz., maar nee zij had het gekregen en wilde deze tekening aan de familie teruggeven. Vandaar mijn reis gisteren naar Den Haag/Loosduinen. Nu ga ik me informeren hoe ik zonder Theo deze tekening naar Toronto kan zenden.
Toen ik thuis kwam was ik moe en ging op bed liggen en sliep onmiddellijk. Na ongeveer een halfuur werd ik wakker van een harde klap beneden en een agressief mauwen van Theo. Hij zat naast zijn jachttrofee en had natuurlijk kans gezien er zelf niet onder terecht te komen. De foto laat zijn aanval op de rechterkant zien maar links had hij ook zo aangevallen. Nooit scherpt Theo zijn nagels in huis, altijd buiten aan bomen. Gelukkig zit deze tekening achter kunststof en niet achter glas en kon ik geen beschadiging vinden. Klik op de foto voor een vergroting.
Rechtsboven is mijn flits, zonder flits kreeg ik geen redelijke foto.

Wednesday, December 03, 2008

Afsluiting toeval.


Gisteren sloot prof. Ronald Kleiss met zijn college (10de) de serie over het toeval af. Ik heb van deze HOVO cursus geweldig genoten. Vooral de formule van deze cursus waar wetenschappers van verschillende disciplines het onderwerp behandelden was heel interessant.
Wat Kleiss gister behandelde vindt je hier. Alles samenvattend: het zuivere toeval bestaat. Tot ca.1960 hadden de deterministen de overhand. De quantummechanica en de wiskunde stelden daarna de deterministen in het ongelijk.

Monday, December 01, 2008

Wentelteefjes.


‘S nachts wakker liggen kennen we allemaal. Wat doen we dan? Ik zou wel eens een lijstje willen zien wat de gemiddelde man/vrouw bedenkt als hij niet kan slapen. Ik bedoel dan niet het piekeren en zorgen maken dat kennen we allemaal, dat is niet interessant.
Een van mijn oefeningen is, welke gedichten ik nog wel kan citeren en welke niet meer.
Vannacht wel:
Willem Kloos: Ik ween om bloemen
Jan Engelman: Vera Jannacopoulos-Cantilene
Neeltje Maria Min: Mijn moeder is mijn naam vergeten
Geerten Gossaert: De Moeder
Jan Greshoff: Ik groet u
Yeats: He Wishes for the Clots of Heaven.
Vannacht niet:
Hans Lodeizen: Uit ‘De buigzaamheid van het verdriet’ De Russische dame.
Paul Rodenko; Bommen.
Jan Engelman: En Rade
Welke ben ik vannacht helemaal vergeten?
De meeste gedichten van mijn lijstjes zijn redelijk bekend, ik verwacht dat het prachtige gedicht van Lodeizen het minst bekend is. Dat gedicht staat al op mijn blog van 18 augustus 2007. Daarom nu Greshoff:

Ik groet u

Ik groet u, buurman, kameraad,
Ik groet u, orgelman, soldaat,
Besteller, boer en bedelaar!
Ik groet u, blinde vedelaar!

Ik groet de honden op de straat
En 't paard dat voor de broodkar gaat.

Ik ben als gij, - ook ik bemin
Een vrouw, een kind, wat aardsch gewin -
Gejaagd, gedeukt en toch nog even
Gebrand op dit onzalig leven.

Waarom de wentelteefjes? Toen ik zo 12 of 13 was en bij mijn broer Adrie inwoonde in het dijkhuis bracht Hans Warren wel eens vrienden of bekende dichters mee bij zijn bezoeken aan mijn broer Adrie. Zo herinner ik me een zondagmiddag dat Hans de dichter (waarschijnlijk) Paul Rodenko meebracht. Mijn vijf jaar oudere zusje Nel was zeer onder de indruk, vooral ook omdat zij Nederlands ging studeren. Maar wat nu, Rodenko en Hans wilden best blijven eten en er was niets behoorlijks in huis. Oud brood, melk, eieren en suiker waren altijd wel huis.
Wentelteefjes zou dat kunnen? Het werd een geweldig sukses!

Thursday, November 27, 2008

Geleerdevrouwen.


Prof. Vanpaemel doceert geschiedenis van de wetenschap aan de Universiteit van Leuven. Vanmiddag zat ik met nog een man en drie vrouwen in Nijmegen tegenover hem bij zijn eerste college over de rol van vrouwen in de wetenschap vanaf de 16eeuw. De Radbout Universiteit verdient veel lof dat ze dit college toch liet doorgaan ondanks dat de Nederlandse vrouwen het zo lieten afweten.
Wat opviel is dat de mogelijkheden van vrouwen om zich te ontwikkelen in de 19eeuw dramatisch terugliepen. Vanpaemel noemde Marie Curie een echt dieptepunt voor de vrouw in de wetenschap. Zij was in die tijd de enige vrouw die in de wetenschap op topniveau werkte, terwijl al in 1732 in Bologna Laura Bassi tot hoogleraar in de natuurwetenschappen werd benoemd!
Hier een portret van Émilie du Chatelet die voor velen bekend is als de maîtresse van Voltaire maar als wetenschapper veel belangrijker is geweest. Zij was een van de grootste kenners van het werk van Leibnitz en Newton en introduceerde hun werk in Frankrijk (en kende dus ook haar talen). Ik kreeg de indruk dat Vanpaemel Voltaire maar een domme man vond naast Émilie, maar deze opmerking is helemaal voor mijn rekening!
N.B. Over die drie wel aanwezige dames niets dan goeds hoor. Zij waren 100% aanwezig met hun vragen en opmerkingen en mijn buurvrouw haalde ook koffie voor me.

Wednesday, November 26, 2008

Noodlot en toeval.


Gistermorgen reed ik op een ijsvlakte de Thuyalaan uit voor het tweede college van Klaas Landsman in Nijmegen. Nee, ik ben niet gek want deze HOVO cursus is geweldig. Landsman liet, ook volgens mijn medecursisten onze hersens kraken. Volgende week nog een keer krakende hersens voor ‘De technologie van het toeval’ door prof.dr. R.H.P.Kleis. Gelukkig zijn de grote lijnen terug te lezen in de samenvatting die we krijgen. Maar wie er meer over wil weten kan donderdag 11 dec. naar het Science Café The Shamrock in Nijmegen. Dan gaat Landsman daar in debat over het toeval met Gerard ’t Hooft. Over het toeval is ’t Hooft beroemd omdat hij na Einstein in de natuurkunde een van de laatste deterministen is en als natuurkundige wereldberoemd vanwege zijn werk aan het zogenaamde standaardmodel (een indeling van de kleinste deeltjes). Met Veldman won hij in 1999 de Nobelprijs voor natuurkunde. Landsman vroeg ons, zijn cursisten gisteren, dringend om 11 dec. te komen! Maar juist die avond moet ik van een andere Gerard (onze teamleider) in een thuiswedstrijd schaken! Toeval? Nee, noodlot!
Vergeleken met Oedipus is mijn noodlot niets dat geef ik toe. Arme Oedipus, u ziet hem hier met de sfinx van Thebe. Een schilderij van Gustave Moreaus.

Saturday, November 22, 2008

Sneeuw.



Sneeuw, vanmorgen 8 uur in Gorssel en afgelopen donderdag in Toronto.

Friday, November 21, 2008

De lengte van een kort verhaal.


Vandaag ontving ik van Müller/Snijders onderstaande e-mail, op de foto het Paterswoldsemeer.

Onderwerp: paterswolde

Topsporters is gepubliceerd in De Stentor. De geportretteerde vrouw heeft het gelezen, heeft zich herkend en belt mij op. Ik zet mijn stekels op en wacht af. Ze is heel vriendelijk en vraagt of ik het gedicht dat ik op 15 juli 1988 aan het ontbijt voor de lifter heb voorgedragen, nog steeds uit mijn hoofd ken. 'Nee', zeg ik, 'zulke dingen moeten onderhouden worden, zonder impulsen worden ze grijs en vervagen ten slotte volledig.' Ze vraagt waar ze het kan vinden. 'In de verzamelde werken op pagina 78', zeg ik, 'maar ik kan het u wel voorlezen.' Dat vindt ze aardig van me.

De Onbekende Vrouw

Een mooie vrouw is langs me heen gegaan;
Heel even bleef zij staan
En keek mij aan;
Toen is zij weer haar gang gegaan.

Was zij blond
Of was zij zwart?
Ik weet niet meer.

Alleen heeft zij me 't hart
In de fluwelen avondstond
Oneindiglik gewond;
En 't doet me nu zó zeer,
Dat ik lauwe tranen weende,
Langswaar zij henen ging,
Latend ontgoocheling,
In de droeve kring,
Die rond mij hing.

– – – – – – – – – – – – –

Nu dool ik langs de wegen,
Het hart met stille pijn doorregen,
Omdat 'k het niet weet, waarom ze m'aangekeken
Heeft en waarom deze onbekende vrouw
Zoveel rouw
In mij heeft nagelaten.

Ach, alleen weet ik dat zij henen ging
In het gesching
Van elektrieke kringen;
Hoog herrezen,
Latend in mijn wezen
De geur van haar heliotropen,
Als een rustig smartenmeer.



Ze stelt me een verrassende vraag: 'Ben ik die vrouw?'
Ik zeg: 'Dat lijkt me sterk, het gedicht is van juni 1914, u kan het dus niet lijfelijk zijn. Maar als u aan uzelf denkt als De Vrouw, dan maakt u een grote kans, want zeer veel vrouwen hebben zeer veel mannen ongelukkig gemaakt door slechts één keer langs te wandelen.'
Ze bedankt me voor mijn inzichtelijke poëzie-behandeling.

Thursday, November 20, 2008

Topsport.


Met de schrijver van “zeer korte verhalen” Peter Müller (A.L. Snijders) deel ik het ongenoegen over Rouvoet. Deze minister is geregeld te zien en te lezen maar heeft tot nu toe aan het werk waarvoor hij is aangesteld niets gedaan. Van Müller ontving ik gisteren de volgende beschouwing. Op de foto de “topsporter” Mike Tyson voormalig wereldkampioen zwaargewicht boksen.

“ Een nooit eindigende riedel: de jeugd ontspoort. Rouvoet is ontzet over de geslachtelijke omgang. Ik lees het in de krant, het staat vast. Ik denk aan het ontbijt van 15 juli 1988. De jongen zit aan tafel, ik weet niet hoe hij heet, maar ik kook een eitje voor hem. De avond tevoren heb ik hem een lift gegeven, ik pikte hem op bij Amsterdam, hij ging naar Kopenhagen, maar ik ging niet verder dan Klein Dochteren – ik bood hem een bed aan, en maakte hem om zeven uur wakker. We praatten wat, want je kunt niet zwijgen als je met een vreemde ontbijt. Hij vertelde dat hij culturele antropologie studeerde aan de Vrije Universiteit, ik vertelde dat ik iedere week een gedicht uit mijn hoofd leerde. Hij was benieuwd, waarom deed iemand zoiets? Ik had een prozaïsche reden, mijn hersens, het was een anti-dementie-projekt. Hij vroeg een bewijs, ik declameerde zonder haperen 'De onbekende vrouw' van Paul van Ostaijen. Eerste regels: Een mooie vrouw is langs me heen gegaan; / Heel even bleef zij staan / En keek mij aan; / Toen is zij weer haar gang gegaan.
Hij vertelde dat hij in een café een meisje had ontmoet dat ook gedichten uit haar hoofd kende. Bovendien volgde ze aan de Universiteit van Groningen twee studierichtingen tegelijkertijd, Nederlands en psychologie. Met succes. En tenslotte liet ze zich alleen naaien door topsporters. Dat laatste had verschillende voordelen: ze waren dom en daardoor kon er geen onverhoedse liefde ontstaan (ze nam, als het even kon, ook nog het liefst getrouwde topsporters, dubbel safe tegen de liefde) en ze hadden geen enge ziektes. (Gedachtegang: topsporters zijn gezond, hun lichaam is hun kapitaal.)
Ik was onder de indruk – gedichten, twee succesvolle studies, topsporters als gesmeerde dekhengsten – en zei beduusd: 'Ik hoop dat ze tenminste lelijk was'. Maar nee, hij bood geen uitweg, het was een meisje van verblindende en schandelijke schoonheid. Hij zuchtte en mompelde: 'Sommige mensen hebben alles'.

Ik ga nog een stap verder, het meisje is nu twintig jaar ouder, nog steeds mooi, twee kinderen, succesvol psychotherapeute, mooie villa in Paterswolde. Als ze 's avonds in de krant over de zorgen van Rouvoet leest, knikt ze instemmend, en zegt tegen haar echtgenoot: 'Goed dat die man iets gaat doen tegen de verwildering van de zeden'.”

Hieronder het gedicht waar Müller/Snijders over schrijft (gesching: schittering).

De onbekende vrouw

Een mooie vrouw is langs me heen gegaan;
Heel even bleef zij staan
En keek mij aan;
Toen is zij weer haar gang gegaan.

Was zij blond
Of was zij zwart?
Ik weet het niet meer.

Alleen heeft zij me ’t hart
In de fluwelen avondstond
Oneindiglik gewond;
En ’t doet me nu zó zeer,
Dat ik lauwe tranen weende,
Langswaar zij henen ging,
Latend ontgoocheling,
In de droeve kring,
Die rond mij hing.

Nu dool ik langs de wegen,
Het hart met stille pijn doorregen,
Omdat ‘k niet weet, waarom ze m’aangekeken
Heeft en waarom deze onbekend vrouw
Zoveel rouw
In mij heeft nagelaten.

Ach, alleen weet ik dat zij henen ging
In het gesching
Van elektrieke kringen;
Hoog herrezen,
Latend in mijn wezen
De geur van haar heliotropen,
Als een rustig smartenmeer.

Wednesday, November 19, 2008

Wat is toeval?


Naar aanleiding van mijn blog van gisteren kreeg ik van Peter de vraag ‘Ja maar wat is toeval dan precies?’. Vanaf de Presocratici (o.a. Democritus) tot Landsman heeft de mens zich afgevraagd wat toeval is en nu komt Peter “even” met deze vraag! Hallo zeg, dat is te gek! Ik geef hem wat antwoorden van echte denkers:
Laplace, Franse astronoom en wiskundige (1749-1827): ‘Voor een intelligent wezen dat op een bepaald moment zowel alle krachten in de natuur kent als de toestand van alle deeltjes zou niets onzeker zijn, en zouden zowel de toekomst als het verleden bekend zijn.’
Hier heb je dus de determinist in pure vorm, Laplace verwierp dan ook het idee van een god volkomen.
Thomas van Aquino (1225-1274, in 1323 heilig verklaard):’Toeval gerelateerd niet aan oorzaak maar aan uitkomst van handelingen, die mensen door onvolmaaktheid niet kunnen voorspellen.’
Tot de 20e eeuw: toeval komt door menselijke onwetendheid.
In de eerste helft van de vorige is een gevolg van de quantummechanica het debat tussen Niels Bohr en Albert Einstein(God dobbelt niet) geweest, echt het hoogtepunt in de discussie over het toeval.

Tuesday, November 18, 2008

Het zuivere toeval bestaat!


Vandaag uitsluitsel gekregen van Klaas Landsman over de vraag ‘bestaat het zuiver toeval?’.
Ja, het bestaat! In 1964 gaf de wiskundige Johnn Steward Bell met de zogenaamde Bell-ongelijkheid het verlossende antwoord. In diezelfde vorige eeuw hadden alle grote geleerden zich met die vraag bezig gehouden en vooral het Bohr-Einstein debat van 1927 tot 1949 is ook bij een deel van het grote publiek bekend (Einsteins “God dobbelt niet!”). Op de foto zie je de Solvay conferentie van 1927 met alle groten uit de eerste helft van de vorige eeuw. Klik op de foto voor een vergroting. Op de voorste rij derde van links Marie Curie met naast haar Lorentz (de voorzitter, omdat hij de grootste natuurkundige van die tijd geacht werd ook door Einstein(!), en vloeiend zijn talen sprak) naast Lorentz zit Einstein. Op de tweede rij helemaal rechts Niels Bohr.
In ons land wordt nu Klaas Landsman als de grootste kenner op dit gebied beschouwd. Ja, het zuivere toeval bestaat! Google Klaas Landsman en u vindt alles wat er nu aan kennis over bestaat. Oh ja: natuurlijk schaakt Landsman, in de jaren tachtig was hij eenmaal jeugdkampioen van Nederland.

Thursday, November 13, 2008

'De gelukkige leraar'.


Vanmorgen weer les gegeven aan deze acht. Ik geniet met volle teugen, ik weet niet goed hoe ik het moet verwoorden. Als ik mijn gevoel de vrije teugel geef dan komt er: geweldige kinderen, geweldige leerkrachten, een geweldige school. Geloven jullie me dan nog?
Ik geef toe dat ik een enorm voordeel heb ten opzichte van concurrenten: ik ben voldoende invalide om bijna niks nog zelf te kunnen! Dat is voor de klas een heel groot voordeel omdat de kinderen dan alles zelf moeten doen. Zij zetten de tafels en stoelen klaar, zij maakten deze foto’s voor me, zij bedienen de laptop die aan dat fantastische superscherm (een elektronisch schoolbord) gekoppeld is enz. Zij moeten natuurlijk ook mijn vragen beantwoorden en hun huiswerk doen, dat ging zo goed dat ik vanmorgen razendsnel tandjes bij moest schakelen. Tim, rechtsonder met schaakstuk, verbaasde zich dat ik toch nog sneller kon doorschakelen dan hij kon oplossen. Het is natuurlijk ook gewoon heerlijk om kinderen te hebben die je steeds begrijpen!
Klik op de foto voor een vergroting.

Saturday, November 08, 2008

Vier dagen.




Woensdag had ik Laura en haar vriendin op bezoek, dat was heel vrolijk. Onze oude trampoline bleek nog prima te werken. Donderdag stond ik na jaren weer voor de klas om vier meisjes (Charlie, Imke, Judith, Tessa) en drie jongens (Tim, Rob, Arthur) over het schaakspel te vertellen en hen het spel goed te leren spelen.
Gisteren bezocht ik het nieuwe ziekenhuis in Deventer voor het eerst. Ik zag daar enorm tegenop maar dat bleek onterecht. De grote afstanden werden moeiteloos overbrugd door gastvrouwen die mij in hun rolstoel plaatsten.
Vandaag kocht ik het laatste boek van Philip Roth, mijn favoriete auteur, en De Dikke Ik waar ik dinsdag over schreef en inderdaad Gerard en ik zijn nu echte schrijvers en zelfs ingebonden! Klik op het plaatje voor een goed leesbare versie.

Tuesday, November 04, 2008

Echt.


Gisteravond presenteerde Martin Ros op zijn bekende wijze de zes genomineerde boeken voor de AKO literatuurprijs 2008. Doeschka Meijsing won met haar boek, gefeliciteerd Doeschka.
Wat Martin Ros vergat te zeggen was dat Gerard en ik inmiddels ook tot het Nederlandse schrijversgilde zijn toegetreden. Beiden waren we soms wel in het NRC Handelsblad te lezen maar was ons “verhaal” nog niet binnen een echte boekenkaft ‘vereeuwigd’. Dat is nu wel zo!
In ‘De Dikke Ik’ vinden jullie Gerard op blz. 302 en mij op pag. 300. Het zal ook voor de minder geoefende lezer duidelijk zijn wie in onze onderlinge wedstrijd een straatlengte voorligt!

Het toeval bij Sophocles en Seneca.


Vanmorgen daagde dr. Bé Breij ons (mijn mede cursisten en mij van het Hovo op dinsdagmorgen in Nijmegen) uit om het toeval te vinden in de smalle marge die Sophocles in het drama Oedipus heeft gelaten voor het toeval. Mevrouw de Breij vertelde ons vooraf dat haar specialisme Romeinse declamatie is. Daar boffen wij mee want zij bracht niet alleen veel over de antieke mythologie maar dat ook op een prachtige manier. Volgende week horen we van haar hoe de Romeinse filosoof Seneca vijfhonderd jaar later tegen het drama Oedipus aankeek.

Friday, October 31, 2008

Toeval?


Woensdag schreef ik over de Beatrixschool in Harfsen en dat ik daar schaakles ga geven. Die zelfde woensdag bezocht Jan Dullaart me en kreeg ik van hem het prachtige boek (2 delen) ‘Bloedband’van Cornelia Sophia Haverkort. Zij begint haar boek met een beschrijving van ‘Het Schaakspel’van Sofonisba Anquissola uit 1555. Toeval?
Zelf schreef ik over dit schilderij en de kunstenares 7 mei 2005. Haverkort weet gelukkig meer. Het jongste zusje Europa kijkt naar Minerva die de zet van de oudste Lucia afwacht. Wat ik niet wist is het belang van de vrouw rechtsboven, zij is de chaperonne van Sofonisba. Een vrouw als de schilderes kon zich niet zonder begeleiding buiten begeven. Zij toont haar chaperonne als bewijs van haar deugdzaamheid. Het kustwerk is 72 bij 97 cm, olie op doek en hangt in het Nationaal Museum van Poznan.
De schakers zien dat het veld rechtsvoor niet wit is. Het is echter twijfelachtig of die spelregel in de 16eeuw algemeen was.

Thursday, October 30, 2008

Het echte leven.




Al een poos wist ik dat de grote echte wereld ook de prinses zou bereiken. Wel hoopte ik dat op dat moment de camera van de reality TV van SBS-zoveel niet ter plaatse zou zijn en dat de confrontatie pas over een paar jaar zou plaatsvinden. Dat laatste is niet gelukt het eerste gelukkig wel.
In verband met de kredietcrisis zond de postbank de kleine prinses een spaarpot om haar spaarcentjes in te pikken. Het eigen bedrijf van de ouders (een rijschool) liet passende werkkleding maken, voor later, en de prinses zou die leeuw van de Postbank de eerste klap geven. Het liep wat anders dan verwacht. Isabelle doorzag de gevaren van banken, begreep daarna dat de leeuw nep was en kon tenslotte hartelijk om het voorval lachen.
De prinses zal nog veel meemaken in een wereld waar het roze spaarvarkentje vervangen is door een staalblauwe leeuw. Voorlopig vangen gelukkig de ouders de klappen op.

Wednesday, October 29, 2008

Weer vóór de schoolbankjes.


Gisteren dacht ik het te druk te hebben om aan mijn blog te werken. Eerst naar Nijmegen (een uur in de file bij Dieren, naar Nijmegen ga ik ’s morgens altijd 5 kwartier te vroeg weg) waar de antropoloog Leyten ons duidelijk maakte waarom in Afrika het toeval niet bestaat. Zijn college was, net als van de anderen tot nu toe, “super”. Ja, ik moet de taal van de jeugd weer oefenen want ’s middags werd ik aangenomen door Evert de Jong om aan de Beatrixschool in Harfsen weer les te gaan geven! Toen ik met de auto aankwam bij de school stopte een man op de fiets die mij met mijn krukken in de weer zag en vroeg “zo, ga je op je oude dag toch maar weer eens in de schoolbankjes?” Ik: ’ja, maar als mijn “sollicitatiegesprek” lukt kom ik vóór de bankjes in plaats van erin’. We moesten allebei lachen om “het toeval?”
De basisschool in Harfsen is bijzonder. Voor de wat ‘betere' leerlingen uit alle klassen wordt een extra programma gemaakt. Dit jaar ga ik het schaakprogramma met de kinderen doen. Het schaken biedt zoveel zijarmen dat ik dikwijls op de rem zal moeten trappen. Na het gesprek met de Jong naar Janny en Gert voor een heerlijk en zeer gezellig etentje.
Op de foto zie je IM Yochanan Afek die jeugd in Apeldoorn traint. Bij mij zal het er dus ongeveer ook zo uitzien in Harfssen op donderdagmorgen. Leuk hé?

Monday, October 27, 2008

Elena Bezprozvannykh achter Laren.


Na het schaken viel ik middenin de muziek. Gistermiddag met Janny en Hella naar Elena Bezprozvannykh. De internationaal bekende pianiste gaf een concert in de wildernis, ergens achter Laren. Gelukkig wist Janny de weg en ook haar danken we dat ze van Elena wist, ik mocht rijden.
We kregen Tchaikovsky, Chopin, Schubert en Verdi-Liszt. Het was heel mooi maar voor mijn gevoel zal ze in een concertzaal toch beter klinken dan in de verbouwde boerderij.
De foto maakte ik tijdens het borrelhapje in de pauze.

Sunday, October 26, 2008

Vitaly Pisarenko, Liszt en Ständchen van Schubert.


Na het schaaktoernooi in Hoogeveen, ik heb best goed gespeeld, eindelijk weer het echte leven.
In april schreef ik over Vitaly Pisarenko, de winnaar van het Liszt Concours 2008. Naar aanleiding van het KCOjubileumconcert vrijdag zocht ik nog even verder en vond precies waar ik toen, 12 april, over schreef. Bestaat het toeval? Het is een bewerking door Liszt van Ständchen van Schubert de tekst is van Rellstab:

Leise flehen meine Lieder durch die Nacht zu dir; in den stillen Hein hernieder , Liebchen, komm zu mir!
Flüsternd schlanke Wipfel rauschen in des Mondes Licht, in des Mondes Licht; des Verräters feindlich Lauschen fürchte, Holde, nicht, fürchte, Holde, nicht.

Hörst die Nachtigalen schlagen? ach! sie flehen dich, mit der Töne süssen Klagen flehen sie für mich.
Sie verstehn des Busens Sehnen, kennen Liebesschmerz, kennen Liebesschmerz, rühren mit den Silbertönen jedes weiche Herz, jedes weiche Herz.

Lass auch dir die Brust bewegen, Liebchen, höre mich, bebend harr ich dir entgegen! komm, beglücke mich! komm beglücke mich, beglücke mich!

Ter herinnering. Dit gebeurde ’s nachts na afloop van het concours. De presentatrice vroeg hem hoe hij het concours had ondergaan, je zag hoe doodmoe hij was maar zij vroeg hem toch om een toegift en toen speelde hij dit.

Saturday, October 25, 2008

Wild. KCOjubileumconcert.


Nadat ik gisteren op mijn blog het dagverslag van het schaken in Hoogeveen had gemaakt was ze daar ineens Mitsuko Uchida. Een prachtige vrouw dat wist ik maar voor mij werd ze een betoverend wild dier en inderdaad de hemel bestaat maar dan gisteren in het concertgebouw. Mariss Jansons had de leiding daar in de hemel en die vrouw dat wilde dier werd steeds mooier en het derde pianoconcert van Beethoven drong in al mijn cellen. Mitsuko Uchida werd zelf muziek. De mimiek van haar gezicht was geweldig je zag haar mompelen, praten lachen en huilen. Het concert van gisteren moet u zien op uitzending gemist. Hier in het filmpje bij Mozart is ze wat minder wild dan gisteren bij Beethoven maar nog altijd te mooi om te vergeten. Na afloop mocht Jansons haar kussen het applaus daverde lang in mij na.

Friday, October 24, 2008

Morgen laatste ronde.


In de kroongroep wonnen Marie Sebag en Ivan Sokolov. De laatste is daarmee een ronde voor het einde al winnaar.
In de Amateurgroep 1(foto) wonnen vandaag Gerard en ik, Ruud en Henk speelden remise en Stephan verloor. De foto is van gisteren toen speelde ik remise helemaal linksonder voor het gordijn ben ik nog net te zien. Ook Ruud en Stephan zijn te zien.
Klik op de foto voor een vergroting.

Thursday, October 23, 2008

Een rustige dag.


Vandaag moest Sokolov (foto), die de kroongroep leidt, voor het eerst tevreden zijn met een remise. Marie Sebag die nog maar 21 jaar is speelde een duidelijke plusremise tegen hem. In mijn groep wonnen Henk en Ruud, speelden Gerard en ik remise en moest Stephan verstek laten gaan. Op de site van de sponsor Essent kunt u alles over het toernooi en de spelers vinden.

In gewonnen stelling.



Het eerste diagram is uit de partij Von Popiel – Marco Monte Carlo 1902. Het is de eerste maal uit de schaakgeschiedenis dat een grootmeester van wereldniveau opgaf in een gewonnen stelling. Marco is aan zet en gaf op omdat hij zijn loper op d4 dacht te verliezen. Met de fraaie zet …, Lg1 had hij gewonnen.
Het tweede diagram is uit de partij Willem Duvekot – Leo Klapwijk Hoogeveen 2008. Wit speelde Txe5 en bood remise aan. Zwart was zeer verrast, zocht nog 10 minuten naar een valkuil en nam toen dolgelukkig het aanbod aan. Na …Dxe5 win ik met Lxg6! Als zwart met zijn paard de toren pakt is het mat in drie.

Monday, October 20, 2008

Een vermoeden.


Vandaag in Hoogeveen winst voor Gerard, remise voor mij en verlies voor Henk en Stephan, Ruud kon vandaag niet spelen. Morgen kan ik ‘helaas’ niet spelen, de aanhalingstekens omdat ik mijn HOVO college in Nijmegen laat voorgaan.
Daarom vandaag voor de niet-schakers geen onbegrijpelijke diagrammen maar een foto van de Franse grootmeester Marie Sebag, zij is een van de vier spelers uit de kroongroep. Omdat ik vandaag na een uur spelen al klaar was en daarna meer dan drie uur(!) moest wachten op Gerard en Stephan kon ik leuke andere dingen doen. Een daarvan was de spelers en hun partijen van de kroongroep volgen. Ik geef u een ‘vermoeden’ over Marie Sebag: “ik vermoed dat zij een Marlies Dekkers droeg”. Ik zag namelijk toen zij dit zwarte vestje uitdeed wat meer dan u op deze foto.

Saturday, October 18, 2008

Geen Masterclass wel troost.




Voor vandaag voorspelde de statistiek:
Gerard winst, Henk winst, Ruud winst, Stephan winst en voor mij verlies. De statistiek verloor want Gerard en Henk wonnen weliswaar maar Ruud en Stephan verloren terwijl ik won. Ruud verloor van Karel van Delft waar ik al eerder op mijn blog over schreef.
Mijn partij was een standaard voorbeeld voor een Masterclass ‘hoe schaak ik tegen een oude invalide die statistisch al lang dood moet zijn maar die je toch nog tegenover je aan het bord krijgt?’ Mijn tegenstander had die Masterclass niet gevolg en begon met een “handdruk” die bijna mijn hand brak dat activeerde allerlei delen in mijn hersenen die je niet wakker moet maken.
Ik speelde met zwart en na 1.d4 Pf6 2.Pc3 d5 3.Lg5 e6 4. f3 Le7 5.Dd2 b6 6.e4 dxe4 7.fxe4 Lb7 8.Ld3 0-0 9.Pf3 Pc6 10.e5 Pd5 11.Pe4 Pdb4 12.a3 Pxd3+ 13.Dxd3 moest ik wel optreden tegen de witte overmacht op de koningsvleugel en nam het risico van een open g-lijn met 13…f5(diagram 1) 14.exf6 gxf6 15.Lh6 Tf7 16.0-0-0 Lf8 17.Lf4 Pe7 18.h4 Lxe4 19. Dxe4 Dd5 20.De2 Pg6 21. Le3 zie het tweede diagram. Ik speelde 21…Da2 voor de aanval. Ook wit viel nog aan 22.h5 Pe7 23. Pd2 Pd5 24.Dg4+ Kh8 25. Lf2 zie diagram 2. Aan mijn tegenstander was nog niet te zien dat hij zich zou aanmelden voor genoemde Masterclass. Ik had twee krachtzetten om hem dat duidelijk te maken 25. ..Lxa3! En 25...Pc3! Na beide zetten is het ineens uit. Ik deed 25...Pc3! want dan pak je niets en zet je stuk midden in het vijandelijke leger. U begrijpt dat ik op oorlogssterkte was. Mijn tegenstander verbleekte en gaf na 26.Df3 Da1 27.Pb1 Lh6+ 28..Le3 Lxe3 29.Dxe3 Dxb1 30. Kd2 Pxd1 31.Dxe6 Taf8 32.g4 Dxb2 33. Txd1 Dxd4 op. Hij brak voor de tweede maal daarna bijna mijn hand, maar deed toen voor het eerst die middag iets heel verstandigs: liet zich achterin de zaal omhelzen door een vrouw! Volgens Gerard die dat van dichtbij zag zeker ook als troost. Toen ik dat hoorde vergaf ik hem graag die handen!
N.B.Alles over het toernooi in Hoogeveen is te vinden bij www.essentchess.nl
en kijk onder Amateurgroep 1. Omdat ik een eigen tafel heb als invalide moet je kijken onder bord 36 voor mijn gedoe.

De statistischemens.



Gisteren was voor Gerard, Henk, Ruud, Stephan en mij de eerste speeldag in Hoogeveen. We spelen in de Amateurgroep 1 die 80 schakers omvat. Een computerprogramma maakt dagelijks de ‘paring’ dus wie tegen wie speelt.
Op de eerste dag laat het programma voor zo’n grote groep je tegen iemand spelen die ruim 200 ratingpunten meer of minder heeft. Het programma wil namelijk zo snel mogelijk duidelijkheid in de krachtsverhoudingen. Zo kregen gisteren Gerard, Henk, Ruud en ik tegenstanders met een veel lagere en Stephan met een veel hogere rating.
Dit is voor iedereen een onaangename situatie. Op papier moesten Gerard, Henk , Ruud en ik winnen en Stephan verliezen maar dat is statistiek. Dat is wiskunde en de tegenstander is een levend mens die opgebouwd is uit levende cellen en niet uit cijfers! Over de hele groep genomen komt de statistische uitslag het meest voor dat is de voorspelling van de Hongaarse prof. Elo.
Alleen Ruud, Stephan en ik hadden een tegenstander die zich aan de statistiek hield, maar Gerard en Henk verloren.
Ruud won gemakkelijk in 20 zetten. maar ik zag na 20 zetten nog geen voordeel. Ik speelde met wit en kreeg na de 23ste zet van zwart(eerste diagram) een kans om met 24.Pxg5 (een paaroffer dat hij niet aannam) het spel te compliceren. Het tweede diagram is na zwarts 30…,Lf3 hij wachtte mijn antwoord niet af en gaf op. Na 31.Lf4 gaar zwart mat.

Friday, October 17, 2008

Een donderdag.



Janny en ik reden gistermorgen onder een asgrauwe lucht in een stortregen naar Nijmegen om het hondje Binkie te gaan bekijken. Janny twijfelt nog en dat is te begrijpen want de verkopende mevrouw kwam met zo’n waslijst van “problemen” van dit hondje dat alleen een leeuwentemmer Binkie zou durven meenemen. Nochtans is Janny niet afgeschrikt maar wil er wel nog over nadenken zodat we ook weer samen terugreden.
Toen ’s middags de zon ging schijnen kwam Laura en haalden we de sinds jaren vergeten trampoline vanonder het stof in het schuurtje.
In de avond naar Deventer voor de schaakwedstrijd Pallas 2 – Zwolle-Zuid. Die kwam hard op/in ons hoofd aan. Van bord 1 tot 8: Radboud en Carla remise, Gerard, ik, Willem W en Eric verlies, maar lof voor de jeugd want Ward en Jan Willem wonnen beide. Ik dank Ward en Jan Willem die een vernedering voorkwamen.
Straks rijd ik met Gerard en Stephan naar Hoogeveen en duiken we, tot en met volgendeweek zaterdag, onder in de schaakwereld. Op de site www.essentchess.nl kunt u ons volgen

Wednesday, October 15, 2008

Zien.


Wil zag gelukkig dat ze haar fiets hier niet kon neerzetten. Aan iedereen die achterom komt: “let op, paddestoeltjes op je pad niet vertrappen”. Vanmiddag naar mijn opticien voor een controlemeting, dat is wel al meer dan vijf jaar geleden. De opticien kan natuurlijk ook niet verhelpen dat ik het verschil niet zie tussen een mooi bloempje van “onkruid” en een “erkend” bloempje. Ik zal Sjaak, de man die me geregeld helpt, vragen vanaf nu het gras niet meer te maaien, dikwijls heb ik prachtige heksenkringen in het najaar en in het voorjaar pinksterbloemen enz. Ik heb sowieso de pest aan grasmaaien en motormaaiers komen er al helemaal niet in hier.
Oh ja. Ik bestelde gisteren de Telduivel in Deventer en vroeg aan de mevrouw bij Praamstra 'is die nog te krijgen?' ja, zei ze dat is een klassieker!

Tuesday, October 14, 2008

Ontleed.


Ik dacht dat ik er al was. Doric schreef in zijn comment zaterdag dat hij mijn blog las omdat ik daarin “zwalk tussen borrelpraat en wetenschap”.
Ik vond dat een prachtige typering en voelde me gelukkig. Erica zou me hebben gewaarschuwd “het leven is altijd gecompliceerder dan jij denkt, echte boodschappen komen in twee of dikwijls zelfs drie fasen”. Toen ik vanmorgen de telefoon oppakte wist ik niet dat Doric het gedonder ver weg was geweest voordat de bliksem inslaat. Het was Gerard aan de telefoon, we maakten afspraken en spraken over Turing (Tweede wereldoorlog) en prof. Lex Schrijver de man die o.a. de dienstregeling van de NS maakt. Toen kwam de klap, Gerard:
“ja, Doric heeft wel gelijk maar het bijzondere is dat jij het verschil niet kent!”
Ik kwam in een soort morfineroes en diepe slaap. Eindelijk na bijna 74 jaar ontleed, zalig. Er kan me niets meer gebeuren.

Monday, October 13, 2008

Het dilemma.


Van Doric ontving ik een reactie op mijn laatste blog, ik heb hem een antwoord gezonden.
Doric geeft een leuke typering van wat ik doe, namelijk schrijven tussen borrelpraat en wetenschap in. Dat is het precies. Bij de borrel mogen we alles bespreken en op de achtergrond is de wetenschap met de feiten.
Dikwijls is dat ook mijn dilemma ook met de TomTom waar ik over schreef. Eratosthenes is in de wiskunde bekend door het meten van de aardomtrek maar zeker ook door zijn fraaie manier voor het vinden van de priemgetallen, de zogenaamde “zeef van Eratosthenes”. Wat wel en wat niet en hoe ver? Ik heb zelfs wel eens mensen meegemaakt met een gymnasium opleiding (die ik niet heb) die stom verbaasd waren wanneer ik Pascal als wiskundige opvoerde en hem alleen kenden als filosoof. Wat wel en wat niet, borrelpraat of feiten?
Dat was laatst ook een probleem met de niet-reanimatie penning. Geef ik ook de brieven van Kamphuis en de discussie met Carla (die een heel anderen ervaring met reanimatie heeft dan ik) of niet?
Vandaag kies ik voor meer over Eratosthenes maar laat het enorme belang van priemgetallen in de wiskunde dus weg op mijn blog. Nog even: een priemgetal is een geheelgetal dat alleen deelbaar is door een en zichzelf.
De “Zeef van Eratosthenes”:
Als voorbeeld zoeken we de priemgetallen kleiner dan 31, dus in de rij:
2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14-15-16-17-18-19-20-21-22-23-24-25-26-27-28-29-30
we “zeven” eerst de veelvouden van 2 eruit( 4-6-8-enz.)
2-3- -5- - 7- -9- -11- -13- -15- -17- -19- -21- -23- -25- -27- -29-
we zeven nu de veelvouden van 3 eruit:
2-3- -5- - 7- - - -11- -13- - - -17- -19- - - -23- -25- - - -29-
nu de veelvouden van 5:
2-3- -5- - 7- - - -11- -13- - - -17- -19- - - -23- - - - - -29-
als de rij langer was zouden we nu de veelvouden van 7 eruit halen.
Omdat 1 geen priemgetal is heb ik die weggelaten. De priemgetallen kleiner dan 31 zijn dus
2-3-5-7-11-13-17-19-23-29.
Deze fraaie zeef staat ook in het fantastische “kinderboek” De Telduivel. Nee geen kinderboek, een boek voor iedereen van 6 tot 20x6! Schaam u als u dat uw (klein)kinderen nog niet heb gegeven en wacht maar niet tot 5 dec. dat duurt nog veel te lang.

Saturday, October 11, 2008

Eratosthenes.


Vanmorgen kocht ik in Deventer twee boeken en gerookte paling. Tussen mijn invalide parkeerplaats en boekhandel Praamstra staat op zaterdag op de markt een kraam met zogenaamde IJsselmeerpaling zodat het niet toevallig is dat ik die kocht. IJsselmeerpaling is paling die bijvoorbeeld boven Ierland gevangen is en dan in een rokerij aan het IJsselmeer is gerookt. Het erge met die paling is niet de naam maar dat ik die koop en opeet. Dat mag echt niet meer, eigenlijk al jaren niet en ik weet dat!
De boeken mogen wel: de roman Contrapunt van Anna Enquist en De bètacanon van Robert Dijkgraaf, Louise Fresco e.a.Contrapunt moet ik nog aan beginnen maar van de bètacanon heb ik alvast gesnoept.
Bij de TomTom vinden we Eratosthenes ca. 276 tot 194 v.Chr. Van 1962 tot ’65 gaf ik wiskunde op een HBS in Utrecht. In de brugklas, dat was toen nog de 1ste klas want die brugklas in van latere datum vertelde ik dan van Eratosthenes die als eerste de omtrek van de aarde(zeer nauwkeurig) berekende. Mijn uitleg aan de kindertjes staat precies zo in de bètacanon. En ja ook de ‘nauwkeurigheid’ van de passen die de mannen van Erathosthenes tussen Alexandrië en Syene moesten lopen kwam uitgebreid ter discussie en vooral ook dat deze Griekse geleerde er maar 320 km (omtrek aarde is ca. 40.000 km) naast zat. Ongelofelijk! In die tijd was lesgeven aan die kindertjes zalig maar was ik me dat bewust? Nee denk ik maar ik vond het wel heel leuk, met de toen al verplichte geodriehoek en een duimstok van thuis gingen we ook de hoogte van de kerk om de hoek meten. Toeval dat Eratosthenes aan de TomTom is gekoppeld?

Thursday, October 09, 2008

Paardenmeisjes.




DEPAARDEN, ik krijg nogal eens vragen over die naam. Paardenmensen vinden dat ik de paarden tekort doe, schakers willen wel meer schaak op mijn blog sommigen vinden dat ik de koeien voortrek enz., kortom elke groep wil wel meer over zijn haar liefhebberij. Ik schrok hevig toen de prinses me vroeg waarom zij altijd voorrang krijgt en ik dan de paarden weer vergeet. Ze zond me een fotoreportage om me te tonen dat ze gelijk heeft. Natuurlijk heeft de prinses gelijk. De Nederlander mag dan in ons land niet bestaan het paardenmeisje bestaat niet alleen maar is zelfs een drijvende kracht achter de paardeneconomie. Ik dacht dat het fenomeen “paardenmeisje” 5 tot 15 jaar was, nee zegt de prinses kijk nou zelf. Het paardenmeisje is 3 maanden tot 15 jaar. De sociologie wacht met ongeduld op een promotie over de paardenmeisjes, kom op meiden anders is de prinses jullie voor!
Klik op de foto's voor een vergroting.

Deze week


Zaterdag schreef ik over de niet-reanimatiepenning en zond een brief aan het NRC Handelsblad voor hun brieven rubriek. Maandag stond mijn brief al in de krant.
Ik was een beetje trots dat mijn brief direct geplaatst werd, de NRC zegt de slijpsteen voor jouw geest te zijn en ze plaatsten soms brieven van mij niet. Niet goed geslepen dus. Kamphuis was niet blij met wat ik schreef en het gevolg is een uitgebreide briefwisseling tussen ons deze week geweest. Door die brieven zijn we elkaar beter gaan begrijpen maar het niet echt eens geworden.
Dinsdag was weer geweldig. Ik geniet enorm van de HOVO cursus Het Toeval in Nijmegen. Deze keer de jongeman dr.Th. Quartier over religieuze rituelen. De dood is niet toevallig maar het tijdstip en de manier waarop zeker wel. Hoe we de uitvaart regelen in de diverse culturen en zelfs vooral het laatste decennium is fascinerend. Quartier is Duitser maar spreekt accentloos Nederlands en weet zijn publiek zeer goed te boeien.
Door het onderwerp van dinsdag was ik gisteren bijzonder geïnteresseerd bij Pauw en Witteman naar Anna Enquist. Ik schreef al eerder over haar op mijn blog. Ze was daar gisteren vanwege haar nieuwe boek Contrapunt.Aan het eind las ze voor uit haar boek en speelde Ivo Janssen de Aria uit de Goldbergvariaties van Bach. Lof voor Pauw en Witteman en de regie die dit heel goed brachten.

Monday, October 06, 2008

Weekend.




Dit weekend hield Marijke Abels Open Atelier. Ik bezocht dat en had daardoor weer een mooie dag. Het werk van Marijke het gesprek met haar en haar man (schaakvriend!) en andere bezoekers, dat zijn de versieringen op je dagelijkse leven.
De hond is papier op gaas, het eerste portret is brons het tweede is gips.
Inmiddels heb ik twee reacties op mijn ambulancebrief. De eerste is van Carla die me wel erg persoonlijk en kort door de bocht vond en de tweede van Esther, mijn thuiszorg hulp, Esther was zeer enthousiast, ze is zelf brandweervrouw en juichte met haar armen omhoog “eindelijk iemand die het begrijpt en schrijft hoe het is!”.
Al met al een goed weekend, maar wat heb ik nu zaterdag eigenlijk gedaan? Waarschijnlijk ben ik gewoon verregend.

Saturday, October 04, 2008

Ambulance.


Toen ik mijn blog begon in 2004 nam ik mij voor daar het nieuws buiten te houden. Wel is de krant dikwijls de oorzaak van de onderwerpen op mijn blog, ook wat ik op TV zie. Gisteren las ik in de NRC een ingezonden brief waar ik me aan ergerde. Het beste is dan die ergernis van je afschrijven vandaar de onderstaande brief naar mijn krant. Niet altijd plaatst de NRC mijn brieven, ik ben benieuwd.

‘Reanimatie.
In uw krant van 3 okt. schrijft dhr. Kamphuis de brief “Reanimeer mij niet” waarin hij het ambulancepersoneel vraagt zijn niet-reanimatie penning te respecteren en hem bij een ongeval, dus ook bij een hartstilstand, te laten sterven.
Kamphuis standpunt is niet nieuw en velen dragen zo’n penning. Zelf ben ik wel vele malen gereanimeerd eerst driemaal in het ziekenhuis en daarna achtmaal in diverse omstandigheden door een ICD. De laatste jaren draag ik een ICD met ingebouwde biventriculaire pacemaker omdat mijn hart te zwak is om een goede puls te leveren. Een beetje “kort door de bocht”zou je kunnen stellen dat ik continu gereanimeerd word, mijn kleinzoon noemt mij zijn bionische opa
Zoals ik de laatste tien jaar leef en sinds de dood van mijn vrouw alleen, wil dhr. Kamphuis niet leven. Kort geleden vroeg een meisje van negen mij of ik haar opa wilde worden, het zou Kamphuis niet overkomen zijn. Ik aanvaard dhr Kamphuis levensopvatting maar respecteer die niet. Woedend word ik echter als hij de verantwoordelijkheid over zijn leven of dood bij het ambulancepersoneel legt. Dat zijn de mensen waar ik vele keren mijn leven aan te danken heb gehad, dat zijn de mannen en vrouwen die bij mij op één staan in de lijst van ‘respect voor’. Ik word woedend als men hen handelingen wil laten doen die niet tot hun taak behoren, maar die zij ook helemaal niet willen. Arme brandweermensen die met de inzet van hun leven Kamphuis bewusteloos uit zijn huis hebben gehaald en dan zijn penning zien!
Ik ben atheïst.
Willem Duvekot, Gorssel.’

Friday, October 03, 2008

Marcel Duchamp.




Gisteren meldde mijn Internet schaakkrant Chess Today me dat precies 40 jaar geleden Marcel Duchamp is overleden. Met een schok realiseerde ik me dat ik dus echt oud ben. Veertig jaar terug, ik was toen al ruim 32 jaar en ik herinner me dat nog goed. De kunstrubrieken brachten uitvoerige artikelen over Duchamp die gezien wordt als de grootste vernieuwer van de kunst van de vorige eeuw. Voor schakers die zich ook voor kunst interesseren was Duchamp dubbel belangrijk, als kunstvernieuwer en als schaker Ik heb al eerder op mijn blog over hem geschreven.
Duchamp werd wereldberoemd met zijn ‘Nu descendant un escalier’ op de Armory Show in New York begin vorige eeuw. Daarna shockeerde hij de gevestigde kunstwereld nogmaals met zijn ready-mades waarvan het urinoir en het fietswiel de bekendste zijn. Ik heb het naakt dat de trap afdaalt eens in het echt in Brussel gezien, prachtig.